Fluoroza
Czym jest fluoroza?
Fluoroza to zaburzenie rozwojowe twardych tkanek zęba (głównie szkliwa), wywołane przewlekłym i nadmiernym dostarczaniem fluoru do organizmu w okresie formowania się zębów, czyli u dzieci do około 7-8. roku życia. Objawia się powstawaniem charakterystycznych, matowych, kredowobiałych lub brunatnych plam oraz zagłębień na powierzchni zębów. Choć umiarkowana ilość fluoru chroni przed próchnicą, jego przedawkowanie prowadzi do hipomineralizacji szkliwa, zwiększając jego kruchość i podatność na uszkodzenia mechaniczne.
Główne przyczyny powstawania fluorozy zębów
Fluoroza rozwija się wyłącznie wtedy, gdy nadmiar fluoru trafia do organizmu w fazie mineralizacji koron zębowych pod dziąsłami – nie grozi ona zatem zębom dorosłych, które są już w pełni wykształcone. Najczęstszą przyczyną jest niekontrolowane połykanie przez dzieci pasty do zębów z fluorem podczas codziennego mycia. Do powstania wady przyczynia się również picie wody bogatej w ten pierwiastek (np. wody głębinowej w niektórych regionach) oraz niewłaściwa, jednoczesna suplementacja kroplami lub tabletkami z fluorem bez wcześniejszego zbadania jego poziomu w diecie malucha.
Stopnie zaawansowania i objawy fluorozy
W zależności od ilości przyjętego fluoru, fluoroza przyjmuje różne formy kliniczne. W postaci łagodnej na szkliwie pojawiają się ledwo widoczne, wąskie, białe pasma lub kredowe plamki. Przy umiarkowanym stopniu zaawansowania przebarwienia pokrywają większą część korony zęba i mogą przybierać barwę żółtą lub jasnobrązową. W skrajnych, ciężkich przypadkach fluorozy struktura szkliwa zostaje poważnie naruszona – staje się ono porowate, kruche, podatne na pękania, a na powierzchni zębów widoczne są głębokie, ciemnobrunatne ubytki erozyjne deformujące kształt korony.
Jak wygląda leczenie i estetyczna korekta fluorozy?
Zmiany strukturalne wywołane fluorozą są nieodwracalne, jednak współczesna stomatologia estetyczna doskonale radzi sobie z maskowaniem jej objawów. W przypadku delikatnych, białych przebarwień rewelacyjne efekty przynosi mikroabrazja szkliwa (delikatne złuszczenie powierzchownej warstwy) połączona z infiltracją płynną żywicą (np. systemem ICON). Przy głębszych, ciemnych plamach stosuje się profesjonalne wybielanie gabinetowe, a w zaawansowanych stadiach, gdzie doszło do uszkodzenia struktury zęba, idealnym rozwiązaniem jest bonding kompozytowy lub założenie cienkich licówek porcelanowych.
Powiązane pojęcia
Najczęstsze pytania pacjentów
W łagodnej i umiarkowanej formie fluorozy zęby wykazują nawet wyższą odporność na próchnicę ze względu na silne wysycenie fluorem. Jednak w postaci ciężkiej, gdy szkliwo staje się porowate, kruche i popękane, obrona przed bakteriami drastycznie spada, co znacznie ułatwia rozwój ubytków próchnicowych.
Kluczem jest kontrola ilości nakładanej pasty – u dzieci do 3. roku życia powinna to być zaledwie ilość odpowiadająca ziarnku ryżu, a u starszych (3-6 lat) wielkości ziarnka grochu. Należy uczyć dziecko wypluwania piany i niepołykania pasty. Dodatkowo, wszelką suplementację preparatami z fluorem należy bezwzględnie konsultować z lekarzem pediatrą lub stomatologiem.
Nie, dorosły nie może zachorować na fluorozę zębów. Szkliwo stałych zębów u osób dorosłych jest już całkowicie uformowane i zmineralizowane, dlatego wysoka podaż fluoru w wieku dojrzałym nie wywoła plam na zębach (może natomiast wpływać na układ kostny przy skrajnym, ogólnoustrojowym zatruciu).