Lakowanie zębów
Czym jest lakowanie zębów?
Lakowanie zębów (uszczelnianie bruzd) to bezpieczny i bezbolesny zabieg profilaktyczny, polegający na wypełnieniu anatomicznych zagłębień, bruzd i szczelin na powierzchniach żujących zębów specjalnym preparatem (lakiem szczelinowym). Terapia ta stosowana jest przede wszystkim w przypadku zębów trzonowych i przedtrzonowych u dzieci (zarówno w uzębieniu stałym, jak i mlecznym), których budowa anatomiczna utrudnia dokładne usuwanie płytki bakteryjnej za pomocą tradycyjnej szczoteczki. Prawidłowo zaaplikowany lak tworzy mechaniczną barierę odcinającą resztki pokarmowe oraz drobnoustroje od trudno dostępnych zakamarków szkliwa, co redukuje ryzyko rozwoju próchnicy na powierzchniach żujących nawet o 80–90%. Zabieg wykonywany jest na zębach w pełni zdrowych, bezpośrednio po ich wyrżnięciu.
Jakie są przyczyny i wskazania do lakowania zębów?
Anatomia świeżo wyrżniętych zębów trzonowych i przedtrzonowych sprzyja szybkiemu gromadzeniu się osadu i resztek jedzenia. Głębokie, wąskie i nieregularne bruzdy na powierzchniach żujących są niemożliwe do dokładnego wyczyszczenia włóknami szczoteczki do zębów – ich średnica jest wyższa niż szerokość wielu naturalnych szczelin w szkliwie. Co więcej, szkliwo młodych zębów tuż po wyrżnięciu nie jest w pełni zmineralizowane (przechodzi etap tzw. mineralizacji wtórnej), co czyni je wyjątkowo podatnym na kwasowe działanie bakterii próchnicotwórczych.
Główne wskazania do wykonania zabiegu uszczelniania bruzd obejmują:
Pojawienie się pierwszych stałych zębów trzonowych („szóstek”) – zazwyczaj między 5. a 7. rokiem życia dziecka.
Wyrżnięcie drugich trzonowców stałych („siódemek”) – około 11–13. roku życia.
Głęboka i urozmaicona rzeźba anatomiczna powierzchni żujących w zębach przedtrzonowych i trzonowych.
Wysokie ryzyko próchnicowe u dziecka (np. obecność licznych ubytków w uzębieniu mlecznym).
Trudności manualne dziecka w samodzielnym i dokładnym szczotkowaniu zębów w odcinku bocznym
Jak wygląda kwalifikacja i diagnostyka przed zabiegiem lakowania?
Przed przystąpieniem do aplikacji laku niezbędna jest skrupulatna ocena kliniczna stanu jamy ustnej pacjenta. Podstawowym warunkiem kwalifikacji jest całkowity brak zmian próchnicowych na powierzchni zęba. Lakowanie próchnicowo zmienionego zęba mogłoby doprowadzić do zamknięcia bakterii pod warstwą materiału i postępującego, ukrytego niszczenia tkanek twardych.
W klinice BetterDent mały pacjent przechodzi najpierw szczegółowe badanie w gabinecie, które często połączone jest z procedurą, jaką jest wizyta adaptacyjna w ramach specjalizacji stomatologia dziecięca. Lekarz dentysta ocenia stopień wyrżnięcia korony zęba (ząb musi być na tyle widoczny, by dało się go skutecznie odizolować od śliny) oraz bada szczeliny za pomocą zgłębnika i oświetlenia wielokrotnego powiększenia. W niepewnych przypadkach lub przy wąskich, ciemnych bruzdach pomocny bywa wgląd w diagnostykę radiologiczną bądź ocena laserem diagnostycznym mierzącym poziom demineralizacji szkliwa.
Przebieg zabiegu uszczelniania bruzd i nowoczesne materiały profilaktyczne
Zabieg lakowania jest procedurą całkowicie nieinwazyjną i bezbolesną – nie wymaga użycia wiertła stomatologicznego ani podawania znieczulenia. Całość trwa zaledwie kilkanaście minut dla jednego zęba i składa się z kilku precyzyjnych kroków:
Oczyszczenie zęba: Powierzchnia żująca zostaje dokładnie wyczyszczona przy użyciu specjalnej szczoteczki i pasty bezfluorkowej, a następnie wypłukana i osuszona.
Wytrawienie szkliwa: Na bruzdy nakłada się na kilkanaście sekund delikatny preparat wytrawiający (kwas ortofosforowy), który mikroskopowo mikroretencjonuje powierzchnię, zapewniając trwałe przyleganie laku.
Aplikacja i polimeryzacja laku: Płynny lak szczelinowy zostaje wprowadzony we wszystkie zagłębienia, a następnie utwardzony światłem lampy polimeryzacyjnej.
Kontrola okluzji: Lekarz sprawdza za pomocą kalki stomatologicznej, czy lak nie uwypukla powierzchni i nie przeszkadza w prawidłowym zwieraniu zębów.
W modernizujących się gabinetach stosuje się laki uwalniające fluor (tzw. laki fluorkowe lub materiały szkło-jonomerowe), które dodatkowo wzmacniają okoliczne szkliwo procesem ciągłej mikronasycenia pierwiastkiem. Aby zapewnić pełną ochronę całego uzębienia, po zabiegu lakowania zaleca się kompleksową profilaktykę, w której skład wchodzi fluoryzacja zębów na pozostałych gładkich powierzchniach koron.
Powiązane pojęcia
Sekcja ekspercka
Lakowanie zębów jest jednym z najbardziej opłacalnych i skutecznych zabiegów w profilaktyce stomatologicznej. Kluczem do sukcesu i długotrwałego utrzymania się laku w bruździe jest tzw. „okno transferowe” – czas zaraz po wyrżnięciu się zęba, zanim mikroorganizmy zdołają wniknąć w głąb szczelin. Im szybciej ząb zostanie zabezpieczony, tym niższe ryzyko rozwoju próchnicy.
Odpowiednia izolacja pola zabiegowego od dostępu śliny w trakcie aplikacji materiału decyduje o trwałości wiązania adhezyjnego. W naszej praktyce używamy nowoczesnych laków o wysokiej płynności i właściwościach uwalniania jonów fluorkowych. Regularna kontrola stanu laku podczas rutynowych przeglądów co 6 miesięcy pozwala na ewentualne uzupełnienie ewentualnych wykruszeń i zapewnia optymalną ochronę zęba na długie lata.
Najczęstsze pytania pacjentów
Nie, zabieg lakowania zębów jest całkowicie bezbolesny i nieinwazyjny. Nie wymaga użycia wiertła ani podawania znieczulenia. Dla dzieci jest to bardzo komfortowa procedura, która pozwala wybudować pozytywne relacje z dentystą bez jakiegokolwiek lęku.
Lakowanie to wypełnienie głębokich bruzd na powierzchniach żujących zębów trzonowych i przedtrzonowych płynnym materiałem (lakiem), który tworzy fizyczną barierę. Lakierowanie (fluoryzacja zębów) polega na powleczeniu wszystkich powierzchni zębów lakierem o wysokim stężeniu fluoru w celu wzmocnienia szkliwa. Zabiegi te uzupełniają się wzajemnie.
Prawidłowo nałożony lak może utrzymywać się na powierzchni zęba od kilku do nawet kilkunastu lat. Podlega jednak naturalnemu zużyciu w trakcie żucia pokarmów. Dlatego stan laków powinien być oceniany przez lekarza stomatologa podczas rutynowej kontroli co 6 miesięcy – w razie potrzeby lak można łatwo uzupełnić.
Zabieg lakowania wykonuje się głównie u dzieci na świeżo wyrżniętych zębach. U dorosłych bruzdy są zazwyczaj zmineralizowane lub występują w nich utrwalone osady bądź niewidoczne gołym okiem ogniska próchnicy początkowej. Jeśli jednak u dorosłego występują bardzo głębokie, zdrowe bruzdy (np. na nieuszkodzonych trzonowcach), lekarz po ocenie diagnostycznej również może podjąć decyzję o ich zabezpieczeniu.